خداوند آدم را خليفه خود در تمام زمين قرار داد و او را وارث آن ساخت و چنين فرمود: إِنِّي جاعِلٌ فِي الأَرْضِ خَلِيفَةً؛ (1) همانا من در زمين جانشينى قرار مىدهم. و خداوند حضرت حجّتعليه السلام را نيز وارث زمين، و خليفه خود در زمين قرار خواهد داد
، چنانكه از حضرت ابى عبد اللَّه صادقعليه السلام مروى است كه در تفسير آيه: وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي الأَرْضِ؛ (2). خداوند به كسانى از شما كه ايمان آوردهاند و كارهاى شايسته انجام دادهاند وعده داده كه آنان را در زمين خلافت بخشد. فرمود: او قائم و اصحابش مىباشند و هنگام ظهورش در مكّه در حالى كه دست بر صورت مىكشد، مىگويد: اَلْحَمْدُ للَّهِِ الَّذِي صَدَقَنا وَعْدَهُ وَأَوْرَثَنَا الأَرْضَ...؛ (3) سپاس خداوندى كه وعدهاش را درباره ما راست گردانيد و زمين را به ميراث ما درآورد. (4)
و در حديث مفضّل آمده كه: خروج مىكند در حالى كه ابرى بالاى سرش سايه افكنده و در آن منادى ندا مىكند: اين مهدى خليفه خدا است، از او پيروى كنيد.
گريه آدمعليه السلام: از پيامبرصلى الله عليه وآله آمده كه فرموده: آدمعليه السلام آنقدر بر فراق بهشت گريست تا اينكه اشك از دو گونهاش مانند آبراه جارى شد. (5) از امام صادقعليه السلام نيز همين معنى روايت شده است. (6)
حضرت قائمعليه السلام نيز - مانند آدم - گريه بسيار دارد، چنانكه در زيارت ناحيه از آن حضرت است كه - خطاب به جدّش حسينعليه السلام - مىگويد: شب و روز برايت ندبه مىكنم و به جاى اشك بر تو خون مىگريم
درباره آدمعليه السلام آيه نازل شده كه: خداوند تمام اسمها را به آدم تعليم فرمود. (7). وامّا قائم - عجّل اللَّه فرجه الشريف -: خداوند آنچه به آدم آموخت به او نيز آموخته و اضافه بر آن هم مطالب ديگرى آموخته است، چه اينكه آدم بيست و پنج حرف از اسم اعظم را آموخته بود - چنانكه در حديث آمده - و پيغمبر اكرمصلى الله عليه وآله هفتاد و دو حرف از آن را آموخت، و تمام امورى كه خداوند متعال به پيامبرش داده، به اوصياى آن حضرت نيز داده شده تا به مولاى ما حضرت قائم - عجّل اللَّه فرجه الشريف
و در خبر صحيحى ثقة الاسلام كلينى از حضرت امام صادقعليه السلام مروى است كه فرمود: آن علمى كه بر آدمعليه السلام نازل شد ديگر برداشته نشد، و هيچ عالمى نمرده مگر اينكه علمش را به ارث گذاشته است، زمين بدون عالم باقى نمىماند. (8)
آدمعليه السلام زمين را با عبادت خدا زنده كرد، پس از آنكه جنّيان با كفر و طغيانشان آن را ميرانده بودند. قائمعليه السلام نيز زمين را با دين خدا و عبادت و عدالت و برپايى حدودش زنده خواهد كرد، بعد از مردن آن به كفر و معصيت اهل زمين
در بحار از حضرت ابوجعفر باقرعليه السلام درباره آيه: يُحْيِي الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها؛ (9). زمين را پس از مرگ آن زنده مىسازد
آمده كه فرمود: خداوند - عزّوجلّ - به وسيله قائمعليه السلام زمين را بعد از مرگش زنده گرداند ومنظور از مرگ آن، كفر اهل آن مىباشد كه كافر در حقيقت مرده است. (10)
و در وسائل درباره آيه: يُحْيِي الأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها آمده كه حضرت ابوابراهيم موسى بن جعفرعليهما السلام فرمود: به وسيله باران احيا نمىكند، بلكه خداوند مردانى برمىانگيزد كه عدالت را زنده مىكنند، و زمين به خاطر احياى عدالت، زنده مىشود، و به درستى كه اگر يك حدّ در زمين برپا شود، سودمندتر از چهل روز باران است. (11)
و در همان كتاب از پيامبر اكرمصلى الله عليه وآله منقول است كه فرمود: يك ساعت امام عادل بهتر است از عبادت هفتاد سال، و يك حدّ كه براى خدا در زمين برپا شود سودمندتر است از چهل روز باران
با اين همه تا كى و تا چند، آدم و قائم را با هم مقايسه كنم در حالى كه آدم به خاطر قائم خلق شد.
إِنَّ الَّذِي خَلَقَ المَكارِمَ حازَها** فِي صُلْبِ آدَمَ لِلإِمامِ القآئِمِ
آنكه مكارم اخلاق را آفريد همه را در صلب آدم قرار داد براى امام قائم - عجّل اللَّه فرجه الشريف
1 ـ سوره بقره، آيه 30
2 ـ سوره نور، آيه 55
3 ـ سوره زمر، آيه 74
4 ـ تفسير البرهان: 146/3
5 ـ بحار الانوار: 204/11
6 ـ بحار الانوار: 320/101
7 ـ سوره بقره، آيه 31
8 ـ كافى: 223/1
9 ـ سوره روم، آيه 19
10 ـ بحار الانوار: 54/ 51
11 ـ وسائل الشيعه: 308/18