زيرا كه اين كار از امورى است كه به وسيله آن حقّ امامعليه السلام ادا مىگردد، و بدون ترديد اداى حقّ آن حضرت از عظيمترين و مهمترين وسايل تقرُّب يافتن به اوست
. بيان مطلب اينكه:
شيخ ثقه اجل جعفر بن محمد بن قولويه قمىرحمه الله در كتاب كامل الزيارات به سند خود از امام صادقعليه السلام ضمن حديثى طولانى در فضيلت گريستن بر امام حسينعليه السلام روايت آورده كه فرمود: و هيچ ديده و هيچ اشكلى نزد خداوند محبوبتر از چشمى نيست كه بر او بگريد و اشك بريزد، و هيچ گريه كنندهاى بر او نگريد مگر اينكه فاطمهعليها السلام را صِلِه كرده و حقِّ ما را ادا نموده است، و هر بندهاى روز قيامت با ديدگاه گريان محشور مىشود مگر گريه كنندگان بر جدّم حسينعليه السلام كه هر آنكه بر او گريسته در حالى محشور مىگردد كه ديدهاش روشن است و مژده به او مىرسد و شادمانى بر چهرهاش نمودار است، و خلايق در بيم و هراس هستند در حالى كه اينان گريه كنندگان بر امام حسينعليه السلام ايمن باشند، و خلايق در هنگامه عَرَصاتِ محشر عرضه مىشوند ولى اينان زير عرش و در سايه عرش با حسينعليه السلام هم سخن خواهند بود.
از سختى روزِ حساب ترسان نيستند، به ايشان گفته مىشود: داخل بهشت شويد، پس امتناع مىورزند و سخن و مجلس آن حضرت را بر مىگزينند، و همانا حوريان به آنان پيغام مىدهند: ما و وِلْدانِ مخلَّدين اشتياق شما را داريم، پس آنها به سوى حورالعين سر بر نمىدارند، به جهت آنچه از خوشى و بزرگوارى در مجلسشان مىبينند... (1)
و دليل بر آنچه ياد كرديم فرمايش امامعليه السلام است كه: و حقِّ ما را ادا كرده مىرساند كه گريستن بر امام حسينعليه السلام اداى حق صاحب الأمر و ساير امامان - سلام اللَّه عليهم اجمعين - مىباشد، و شايد سِرّ مطلب اين باشد كه تسليت دادن مؤمنين نسبت به بازماندگانِ كسانى از ايشان كه از دنيا گذاشتهاند گراميداشت و تعظيم ايشان و دوستى كردن به آنان و يارى نمودن از جهت شركت در مصيبتشان مىباشد، و اينها قسمتى از حقوق مؤمنين نسبت به يكديگر است، زيرا كه هرگاه مؤمنى از جهان دنيا درگذرد براى او آدابى هست كه شرع مقدس امر فرموده آن آداب رعايت گردد، و آنها بر دو گونهاند:
يك گونه آن است كه به سبب آن حقّ ميّت ادا مىشود، و آن عبارت از تشييع و كنار قبر او رفتن، و برايش طلب مغفرت كردن، و از طرف او صدقه دادن و بر او نماز خواندن و از او به خوبى ياد كردن و امثال اينها مىباشد. و گونه ديگر آن است كه حقِّ بازماندگان او به وسيله آن رعايت مىگردد، و اين عبارت از ديدار آنها و تعزيت ايشان و دعا كردن براى آنان و شركت در حزن و مصيبتشان، و فرستان غذا براى ايشان امثال اينها از امورى كه صله آنان و احسان به ايشان مىباشد، و بدون ترديد حقّ امامعليه السلام در اين باره از همه مردم بزرگتر است
. پس هرگاه مؤمن در مصيبت مولاى مظلوممان ابىعبداللَّهعليه السلام بگريد، حقّ امامى كه بعد از آن حضت باقى مانده را در آن فاجعه بزرگ ادا كرده، چون اين كار موافقت نمودن با امامعليه السلام و يارى كردن او و تقرُّب يافتن به او و تسلّى دل اوست، نه اينكه حقّ امام را از هر جهت و در هر جاى رعايت كرده باشد، زيرا كه براى امام و همين طور ساير مؤمنين به حسب تفاوت مراتب و شئونشان حقوقى هست كه مىبايست در هر مورد و هنگام و هر شئ به طور مقتضى رعايت و ايفا گردند، و در رواياتى كه از امامانعليهم السلام وارد شده اين مطلب را توجه دادهاند، كه اگر بخواهيم عنان بحث را به آن سوى بكشانيم كتاب حجيم خواهد شد.
و با اين توضيح معنى فرمايش امامعليه السلام: و حقّ ما را ادا نموده است معلوم گشت، و معنى نظاير اين كلام در ساير موارد و عبارات نيز روشن شد، پس ان شاء اللَّه تعالى نسبت به اين مطلب متذكر و با بينش باش.
1- كامل الزيارات، 81، باب 26
